zondag 06 maart 2011

Nieuwendijkse geschiedenis in een notendop

Het Brabantse dorp Nieuwendijk is in de zeventiende eeuw ontstaan langs de gelijknamige dijk, die in 1646 gereedkwam. Door deze dijk kon een poldergebied worden ontgonnen - het Nieuwland van Altena - dat op het open Biesboschwater werd heroverd. In de waterkering werden drie sluizen aangebracht, die vlak bij elkaar lagen en het door windmolens aangevoerde water uit de poldergebieden loosden. In de buurt van de sluizen hebben zich de eerste bewoners van Nieuwendijk gevestigd zoals de molenaars en andere waterschapmedewerkers. Zij kregen spoedig gezelschap van enkele boeren, die op en langs de dijk gingen wonen en in de nieuwe polder landbouw- en weidegrond verwierven. Ook verschenen er in de kleine buurtschap de eerste kleine arbeiderswoningen voor de mannen die werk vonden bij de boeren en in de rietgorzen en grienden van het eenzame, ruige en bijna onbereikbare Biesboschwaterland.

Het ongeveer twee kilometer lange dijkdorp is al in de zeventiende eeuw opgedeeld tussen drie ambachten - later gemeenten. De bestuurlijke gescheidenheid is pas in 1973 opgeheven. Nieuwendijk behoort nu tot de gemeente Werkendam. In de 18e eeuw is de buurtschap uitgegroeid tot ongeveer 500 inwoners. De Nieuwendijkers komen meer in het nieuws als zij direct betrokken worden bij de kerkelijke moeilijkheden in de jaren dertig van de 19e eeuw. De afscheiding van een aantal gelovigen uit de Nederlands Hervormde kerk en de daarop volgende harde maatregelen tegen de zogenaamde "scheurmakers" brachten grote beroering in het dorp. De rijke herenboer A. den Dekker steunde in belangrijke mate de afscheidingsbeweging en maakte het mede mogelijk dat een eigen afgescheiden kerk in Nieuwendijk kon ontstaan. Van hem gingen enkele jaren later ook de impulsen uit voor de bouw van een christelijke internaat voor jongens in Nieuwendijk (1851) en een daarin ondergebrachte school met de bijbel voor de dorpskinderen. Inmiddels is de buurtschap uitgegroeid tot een behoorlijk dorp waarin goede kansen werden geboden aan een bloeiend organisatie- en verenigingsleven.

In de loop van de jaren ging de griend- en rietcultuur steeds verder achteruit en nam het aantal nodige arbeiders in de agrarische sector af. Een belangrijk deel van de arbeidersbevolking heeft toen werk gevonden in weg- en waterbouw. Velen van hen waren alleen in de weekenden thuis. Het dijkdorp is met name in de 20e eeuw verblijd geworden met een gevarieerd verenigingsleven. Een scala aan culturele verenigingen trekt veel liefhebbers en hardwerkende leden.

De laatste decennia van deze eeuw gaven door ruilverkaveling, bruggen over de rivieren en aanleg van wegen een ontsluiting van het voorheen geïsoleerde gebied te zien. Het dorp Nieuwendijk - nu met ongeveer 3500 inwoners - heeft van deze ontsluiting ook kunnen profiteren onder andere door de aangelegde rijksweg A27. Het dorp heeft veel schade - ook immateriële - opgelopen tijdens oorlog en watersnood. Maar de samenleving is deze calamiteiten te boven gekomen. De woningbouw is geïntensiveerd, een modern schoolgebouw en een nieuw dorpshuis verrezen. De ouderen beschikken over een eigen steunpuntgebouw, de tennisliefhebbers kunnen terecht op meerdere banen en de winkelende burgers hebben sinds kort hun eigen centrum. Samengevat biedt Nieuwendijk goede perspectieven voor haar bewoners bij het betreden van de 21e eeuw.

Jan Biesheuvel - Nieuwendijk april ’98

Geïnteresseerd in de geschiedenis van het Land van Heusden en Altena? Surf dan eens naar www.historischereeks.nl

Hieronder 5 foto's die ons werden toegezonden door Kees Kant. De eerste twee zijn van de watersnood in 1953 en de laatste 3 laten de renovatie van de papsluis zien in 2006. Klik op de foto voor een een vergroting.

Kerkverhalen

Jan Biesheuvel schrijft al een aantal jaren stukken in het kerkblad van de gereformeerde kerk over het rijke verleden van deze kerk. Deze verhalen verschijnen nu ook op de Nieuwendijk Sijt.

Verpachting van banken afgeschaft

In april 1943 komen op een kerkenraadsvergadering de tongen los over een voorstel om het verpachten van zitplaatsen in de kerk af te schaffen.Geen kleinigheid, want het gebruik om de kerkbanken jaarlijks te verhuren is al meer dan een eeuw in de Nieuwendijkse kerk ingeburgerd. De opbrengst van de verpachting is een belangrijke bron van inkomsten geworden voor de kerk. Daarom willen de voorstanders van de afschaffing direct het invoeren van vrijwillige bijdragen aanpakken. Om de pil wat te vergulden wordt nog gesuggereerd om in het kerkgebouw familiebanken uit te geven, zonder dat hiervoor betaald moet worden. In het laatst van mei komen 70 leden van de kerk in een gemeentevergadering bijeen. Voorzichtig worden de meningen afgetast over het afschaffen van de bankenverpachting. En dan ontstaat er een felle discussie tussen voor- en tegenstanders, die niet tot een besluit leidt. De kerkenraad besluit om voorlopig het gevoelige onderwerp van de agenda af te voeren tot het volgende jaar, 1944.In april 1944 komen bijna 140 kerkleden bijeen om onder meer over de afschaffing van de bankenverpachting te discussieren. De voorzitter probeert het gesprek in goede banen te leiden, maar ook nu komt men niet tot een beslissing.Een jaar later is de situatie in ons dorp grondig veranderd. De bewoners zijn in het frontgebied terechtgekomen en gedeeltelijk hebben zij hun huizen moeten verlaten. Veel kerkgangers gaan ’s zondags niet meer zitten in hun gepachte banken, omdat deze in het “schootsveld” staan van de geallieerde artillerie.Voor de kerkenraad is dat een geschikt moment om op 1 maart 1945 het verpachten van de banken af te schaffen.Met alle soepelheid wordt dan het systeem van de vrijwillige bijdragen ingevoerd om de laatste tegenstanders mild te stemmen. Die soepelheid heeft niet bijgedragen om het inkomen van de kerk op een stevige basis te brengen.Wij kunnen daar nu nog over meepraten.

Een toneelspeler kan geen diaken zijn

Uit de 19^e eeuw stamt al de gewoonte, dat in november een kandidatenlijst voor te verkiezen ouderlingen en diakenen wordt opgesteld. In december vinden dan de stemmingen plaats en worden de gekozen broeders – zusters kwamen nog niet in aanmerking – in hun ambt bevestigd.In januari nemen de gekozen mannen plaats op de leunstoelen achter de met groen laken beklede tafel in de kerkenraadskamer. In november 1941 draagt iemand de naam van een broeder voor, die wegens zijn kerkgang en levenswandel een plaats op de kandidatenlijst waardig is. Het voorstel vindt voldoende bijval om hem als diaken voor te dragen en al spoedig wordt de betrokkene hierover ingelicht.Maar dan komt er een kink in de ambtelijke kabel.Onze kandidaat-diaken blijkt een ijverig en verdienstelijk lid te zijn van een van onze plaatselijke culturele verenigingen. Die vereniging is juist bezig zich voor te bereiden op een uitvoeringsavond en een aantal leden zijn vol goede moed aan de gang om een toneelstuk in te studeren, dat als prettige afwisseling het publiek in ‘Tavenu’ moet vermaken. Onder de enthousiaste acteurs bevindt zich ook de eventueel te kiezen diaken.Door een onvervalste tip komt de dominee er achter met welk tijdverdrijf onze broeder zijn avonduren o.m. vult.Levensgroot rijst dan de vraag op of een toneelspeler, die op de planken verschijnt wel plaats kan nemen in de diakenbank.Over deze vraag wordt een spoedvergadering van de kerkenraad belegd. Haastig verschijnen de ambtsdragers in de kerkenraadskamer en alleen broeder P.v.d.Zouwen is afwezig, want hij woont wat te ver weg aan de Hankse Buitenkade om tijdig gewaarschuwd te worden.Lang heeft het beraad niet geduurd. Spoedig is men het er over eens, dat een toneelspeler geen diaken kan zijn.Enkele dagen later wordt de kandidaat-diaken in de pastorie genodigd om van de dominee het kerkenraadsbesluit te vernemen. Misschien kan hij zijn rol in het toneelstuk nog overdragen aan een medelid van de vereniging. Maar daarvoor is het te laat en nadert de uitvoeringsavond met rasse schreden.En zo is het gebeurd dat de naam van onze broeder van de kandidatenlijst is afgevoerd voor deze vanaf de kansel werd afgekondigd. Het is ook duidelijk dat de kerkelijke leefregels ruim een halve eeuw geleden nog behoorlijk pittig waren.

Nieuwe ingreep van de bezetter

In de januari-maand van 1943 viert de voortvarende Johannes van der Stelt het feit, dat hij 12½ jaar de zaken van de kerktelefoon voor gereformeerd Nieuwendijk heeft verzorgd. De oorlogsjaren zijn voor dit werk bij hem zwaar gevallen, want de nodige materialen gaan ontbreken om nieuwe aanvragers aan te sluiten en bestaande verbindingen te repareren.Vooral het gebrek aan koperdraad laat zich duidelijk voelen. Het moment is nu aangebroken dat Johannes van der Stelt zijn werkzaamheden beëindigt en aan anderen overdraagt. Het technisch toezicht komt in handen van Henk Ottevanger en Huib Struik neemt het onderhoud en de reparaties voor zijn rekening. Onderwijzer Cor Heystek ontfermt zich over de financiën van de kerktelefoon.Helaas heeft het trio maar heel kort voor de ziekentelefoon kunnen zorgen. Na een paar weken begon het gerucht de ronde te doen, dat de Duitsers bezwaren maakten tegen handhaving van de kerktelefoon. Het zou een middel kunnen zijn om voor de bezetter schadelijke berichten te verspreiden. Half maart viel het doek.Telegrafisch kwam het bericht binnen dat uitzendingen door de kerktelefoon moesten worden beëindigd. Verzet van de landelijke deputaten; hoge overheid, hielpen niet meer – na enkele dagen deelde de PTT schriftelijk mee dat op bevel van de Duitsers de kerktelefoon zal worden afgesloten. Voor veel langdurige zieken en gebrekkige bejaarden is dit niet meer kunnen beluisteren van de kerkdiensten een harde klap geworden. Gelukkig werden de bezoeken aan hen geïntensiveerd door de hulpprediker Ds. S. Wouda, wiens contract met een jaar werd verlengd tot 1 mei 1944. Hij werd wel gemaand minder bescheiden te zijn met het uitbrengen van rapporten over de door hem gebrachte bezoeken en daarmee de broeders te verblijden !

Kerkkoor in oorlogstijd

Het initiatief kwam van de 36-jarige hulpprediker Ds. Wouda.Hij deed op de februari vergadering van de kerkenraad in 1943 het voorstel om een kerkkoor op te richten. Een koor dat afwisseling kon brengen in de somberheid van de oorlogsjaren en de gemeentezang kon ondersteunen en begeleiden.Het koor zou ook liederen kunnen instuderen, die dan op de kerkelijke feestdagen konden worden gezongen.Het voorstel van de hulpprediker vindt bijval en een commissie wordt in het leven geroepen om de oprichting van een koor voor te bereiden. Naast organist Peter Rombout en ouderling Cor Heystek wordt deze commissie bemand met de zangliefhebbers Zeger Koekkoek en Joost Lankhaar.De commissie laat er geen gras over groeien en komt begin april met haar voorstellen op de kerkenraadsvergadering. Het doel van het koor zal worden het instuderen van nieuwe psalmmelodieën en andere geestelijke liederen.De kerkenraad moet volgens de commissie het koor oprichten voor doop- en belijdende leden van 18 jaar en ouder. Met de algemene leiding zal Ds. Wouda worden belast.Aan de dirigent die benoemd moet worden, stelt de commissie als eisen dat hij een meelevend kerklid moet zijn, als stuwende kracht zal optreden en kennis dient te bezitten van liturgie en kerkzang. Dan zal hij ook afwijzend moeten staan tegenover de Cultuurkamer, die de vijand in het leven heeft geroepen. Uit de rapportage van de commissie blijkt dat de heren J. de Graaf, S. Kuipers, P. van Rijswijk en G. Verhagen aan dit profiel beantwoorden.Op 13 april 1943 zijn ca. 100 kerkleden in een samenkomst bijeen om de oprichting van het kerkkoor mee te maken. Velen geven zich op als lid en kiezen massaal Jan de Graaf tot dirigent.Voortaan komt onder zijn leiding de zingende groep bijeen onder het meelevend oog van Ds. Wouda.Toen het dorp ruim een jaar later in het frontgebied kwam te liggen en granaatvuur tussen de dijkhuizen losbarstte, moest het kerkkoor de repetities staken.

Een krachtig geluid

In augustus 1943 wordt door een verloofd paar de kerkelijke inzegening van hun voorgenomen huwelijk aangevraagd.De aanvraag loopt heel wat moeilijker dan het toekomstige bruidspaar had verwacht. De mannelijke partner behoort namelijk tot het kader van de Nederlandse arbeidsdienst, die in 1941 door de Duitse overheersers in het leven is geroepen voor de jonge Nederlanders. Voor de kerkenraad een duidelijke reden om de inzegening van het huwelijk te weigeren. De toekomstige bruidegom protesteert hier heftig tegen. Hij laat weten dat hij in de arbeidsdienst de jonge rekruten alleen maar lichamelijk traint en op geen enkele wijze betrokken is bij het opvoeden van de jeugd in Nationaal Socialistische geest. De kerkenraad blijft in meerderheid echter onvermurwbaar en handhaaft zijn afwijzing.Het aanstaande bruidspaar vecht echter onvermoeid terug en doet een beroep op de Classis. Daar wordt besloten dat de inzegening moet doorgaan, maar dat aan de afkondiging in de kerk een waarschuwend woord tegen de arbeidsdienst moet worden toegevoegd.Op de zondagen 19 en 26 september 1943 klinken dan ook in de roerloze stilte van het stampvolle kerkgebouw de volgende woorden:‘De kerkenraad deelt mede, dat hij bezwaren heeft tegen de arbeidsdienst omdat dit orgaan een opvoedingsinstituut is in nationaal socialistische zin en als zodanig voor ons onaanvaardbaar.De ouders mogen krachtens hun doopbelofte hun kinderen niet toevertrouwen aan een instituut dat naar de uitgesproken beginselen in onverzoenlijke tegenstelling staat tot het Evangelie van Jezus Christus. Ook onze jonge mensen die reeds zelfstandig hebben te oordelen, hebben zich krachtens hun doop en belijdenis te onthouden van het intreden in een zodanig instituut en alleen voor dwangmaatregelen te wijken.Om der consciëntie wil is de arbeidsdienst voor ons niet te aanvaarden’.Voor veel kerkgangers zijn het beklemmende woorden. Zij realiseren zich dat heel wat landgenoten voor minder kritische uitspraken tegen de bezettende macht in concentratiekampen zijn terechtgekomen. Velen zijn trots op de mannen, die daar zitten onder de luifels van de kerkenraadsbanken en de moed hebben om dit duidelijk en krachtig geluid te laten horen.Na de woorden over de arbeidsdienst wordt de inzegening van het huwelijk bekend gemaakt dat op de laatste dag van september plaats vindt.

De arbeidsinzet

Met onze korte fragmenten over onze kerk in de tweede wereldoorlog zijn we terechtgekomen in de herfst van 1942. Zware regenbuien trekken over het grijze polderland en de smalle landwegen zijn bijna veranderd in modderpoelen. Het kost de boeren veel moeite om de aardappel- en bietenoogst binnen te halen.In die sombere herfstmaanden brengt de postbode de brieven rond, waarin jonge Nieuwendijkers worden opgeroepen voor een medische keuring. Als ze worden goedgekeurd, moeten ze hun koffers pakken om af te reizen naar het land van de bezetter. Daar worden ze in verschillende steden te werk gesteld in fabrieken en werkplaatsen.Door de gedwongen arbeidsinzet, die vele maanden zal omvatten, verblijven een aantal jonge mannen in Duitsland onder vaak moeilijke omstandigheden in grote of kleine werkkampen.De kerk kan niet veel meer doen dan het verzamelen van de adressen in Duitsland, waar de kerkleden verblijven. Landelijk is een deputaatschap gevormd dat lectuur toezendt aan de mannen en plaatselijk wordt voor steunverlening in de kerk gecollecteerd.Dan breekt de tijd aan dat opgeroepen en goedgekeurde jongens het wagen om de arbeidsinzet te ontlopen en onderduiken in eigen dorp en omgeving, ook in de Biesbosch.Er ontstaat een landelijke organisatie van hulp aan onderduikers, die onderduikadressen opspoort en voor distributiebescheiden zorgt. Een gevaarlijk werk in een tijd, waarin de Duitsers hard en meedogenloos optreden tegen hen die verzet bieden tegen hun ijzeren bevelen. Steeds meer mannen, ook die met verlof uit Duitsland thuis komen, duiken onder. Zij lopen het risico om verraden en opgepakt te worden.Onder hen die zich bezighouden met hulpverlenend werk behoort ook de stoere gestalte van onze hulpprediker, Ds. Wouda. Zonder ophef beweegt hij zich met dit werk door de gemeente, die hij in donkere oorlogstijden een aantal maanden heeft gediend.

Twist over de cultuurkamer

Wij zijn toe aan het vijftiende artikeltje over de geschiedenis van onze kerk tijdens de tweede wereldoorlog.We bevinden ons nu op de drempel van het jaar 1943 en vangen de geluiden op van vaak heftige discussies tussen de kerkgangers over het al of niet aansluiten bij de door de bezetter in het leven geroepen cultuurkamer.Alle culturele verenigingen worden namelijk verplicht zich bij de cultuurkamer aan te sluiten en dienen hun programma’s ter controle aan dit orgaan voor te leggen. Er zijn in onze samenleving nog al wat mensen, die er geen moeite mee hebben om het toetreden tot de cultuurkamer goed te keuren. Als de verenigingen geen aanstootgevende programma’s indienen, krijgen ze met de cultuurkamer niet de minste last. Bovendien moet een vereniging opgeheven worden als men zich niet laat inschrijven bij de kamer en dat vindt men een te zwaar offer. De tegenstanders denken daar heel anders over en vinden dat dit offer gebracht moet worden.Geen stap moet worden gezet op de weg die de vijand ons volk wil laten bewandelen en alles waar het nationaal – socialisme meekomt, dient resoluut te worden afgewezen. Dus ook de cultuurkamer. Dat standpunt neemt ook de kerkenraad in en nog in januari worden P. Rombout en P. v.d. Zouwen aangewezen om hierover met bepaalde verenigingsbesturen te praten. De beide ouderlingen voeren stevige gesprekken met de voorstanders voor aansluiting bij de cultuurkamer, maar oogsten geen positief resultaat.Daarna zijn de gesprekken over de cultuurkamer geluwd, want kerk en kerkleden krijgen met andere zorgen te maken.

De commissie van beheer in actie

In januari 1944 wordt een ledenvergadering van de kerk gehouden, waar bijna 140 leden present zijn. Ze worden gepolst over de vraag of de gemeente verder moet met twee predikanten nu de hulpprediker gaat vertrekken.Zoals gebruikelijk zijn er voor- en tegenstanders, die elkaar proberen te overtuigen van hun gelijk.Gelukkig kan worden gemeld dat alles in broederlijke sfeer plaats vond. Een kernvraag was wel: kunnen wij wel twee predikanten betalen en zo niet, hoe komen we dan aan de nodige middelen?Daarover moest grondig worden nagedacht en de kerkenraad kreeg de opdracht zich daarin te verdiepen.De broeders hebben daar geen gras over laten groeien.De vier leden tellende commissie van beheer wordt met 8 personen uitgebreid, waaronder vier kerkenraadsleden.Dan duiken er namen op zoals Johannes van der Stelt, Wim van der Zouwen en Johannes van Breugel, die vele jaren een actieve rol in de commissie van beheer hebben gespeeld. De groep van 12 mannen gaat meteen aan de slag en komt royaal voor de dag met het voorstel om de kerkzaal te verbouwen. Maar dat idee gaat voorlopig nog de ijskast in. Volop sympathie krijgt het voornemen van de commissie om een rondgang door de gemeente te houden om de schuld van fl. 6.900,-, die de kerk nog had, af te lossen. In de week van 16 tot 25 juli 1944 zullen de commissieleden op pad gaan.Op de voorafgaande zondag zal de dominee preken over zondag 38 van de catechismus. Wat daarin staat kunt u wellicht over enige tijd horen uit de mond van onze huidige dominee Wouda.

Afscheid van hulpprediker Wouda

In november 1943 krijgt hulpprediker Ds. S. Wouda een beroep naar de kerk van Valkenswaard.Een lang gekoesterde wens gaat dan voor hem in vervulling en hij aarzelt geen dag om het beroep aan te nemen.Door veel Nieuwendijkers wordt hij van harte gelukgewenst met zijn eerste predikantsplaats, maar ze laten hem meteen weten, dat ze het spijtig vinden dat hij kerk- en dorpsgemeenschap gaat verlaten. Vooral daar de gezondheidstoestand van de inmiddels 66 jarige dominee H. de Bruyn sterk achteruit gaat. Hij zal ook door insiders gemist worden als verzetsman en hulpverlener aan onderduikers in het gebied tussen de grote rivieren.Ds. Wouda krijgt het druk om zich op zijn nieuwe taak voor te bereiden en afscheid te gaan nemen van zieke en bejaarde gemeenteleden. Op 4 februari 1944 is hij voor het laatst aanwezig op de kerkenraadsvergadering, waar hij wordt toegesproken door ouderling Adriaan de Later. Twee dagen later drommen gemeenteleden samen in de consistorie om de sympathieke hulpprediker een afscheidsgroet te brengen.Ds. Wouda gaat niet alleen naar Valkenswaard. Hij wordt vergezeld door de vrouw van zijn dromen met wie hij in februari 1944 in het huwelijk treedt.Op 5 maart 1944 is het zover en doet Ds. Wouda zijn intrede in de kerk van Valkenswaard, die ruim 8 maanden daarvoor werd geïnstitueerd.Op dezelfde zondag 5 maart betreedt Ds. H. de Bruyn, na een lange ziekteperiode, de preekstoel in Nieuwendijk en houdt daar zijn laatste preken. ’s Avonds is hij ‘plotseling overleden’.De Nieuwendijkse gemeente wacht een zware taak in de komende maanden van 1944 nu de oorlogsdreiging onheilspellend nadert.

Vervangend jeugdwerk

Op 27 september 1942 begint Ds. Wouda als hulpprediker zijn werk in de gemeente. Het is op zondag en in de morgendienst heet Ds. H. de Bruyn hem hartelijk welkom. ’s Middags horen de massaal opgekomen kerkgangers de 35-jarige medewerker zijn intreepreek houden.Ds. Wouda komt precies op tijd.Kort geleden heeft de bezetter het kerkelijk jeugdwerk verboden, maar de Duitsers gaan niet zover, dat zij ook een einde maken aan het pastorale werk van de kerken onder hun jonge leden. En hier kan onze hulpprediker meteen aan de slag. Voor de meisjes en jongens beneden 16 jaar wordt het gemis aan eigen jeugdwerk opgevangen door het catechisatie werk met een half uur te verlengen. Dit gebeurt op het advies van de Generale Synode.Voor de jeugd boven de 16 jaar worden bijbelkringen opgericht, die door Ds. Wouda worden georganiseerd en geleid.Aan belangstelling voor het bijbelkringwerk ontbreekt het bepaald niet. Op de kerkenraadsvergadering kan de hulpprediker met blijdschap melden, dat meer dan 140 meisjes en jongens de stampvolle bijbelkringbijeenkomsten bezoeken.Voor het eerst wordt ook een indrukwekkende jeugddienst belegd en wel op tweede kerstdag 1942. ’s Middags stroomt het kerkgebouw vol om te luisteren naar een boeiende preek van de jonge predikant uit Zuilichem, Ds. G.Ch. Pieffers.Door de hoge boogramen van het kerkgebouw spiegelt het licht in de kleuren van de kleine glas-in-lood-ruiten. Zo daalt het kerstlicht neer in een donkere oorlogsmaand, als hoop voor een toekomst van vrede. Geïnspireerd door die hoop verlaten veel jongeren het kerkgebouw.

Nieuwendijk in jaartallen
1646	Ontstaan van de Nieuwen dijk
29-4-1741	Dijkdoorbraken in Nieuwendijk
1811	Napoleon komt langs
20-10-1833	Ds. G.F. Gezelle Meerburg wordt predikant te Almkerk
24-11-1835	DS. Gezelle Meerburg als predikant afgezet
1836	Meer dan 400 leden scheiden zich af van de Hervormde gemeente.Hardhandig optreden tegen bijeenkomsten van Afgescheidenen. Militairen worden in Nieuwendijk ingekwartierd.Afgescheiden krijgen toestemming om bijeen te komen in een schuur
1838	Militairen verlaten voor de tweede keer het dorp
1840	Het afgescheiden kerkje aan de Kildijk erkent. Landbouwschuur aan straatwegstoep ingericht als kerkzaal
6-11-1851	Jongenskostschool geopend
1878	Bouw van openbare school. Nieuw kerkgebouw gereed
1879	Samenvoeging van de gemeenten Almkerk en Emmikhoven.
15-11-1891	Oprichting van jongelingsvereniging "De Zaaier"
26-11-1894	Overlijden van herenboer Arie den Dekker, die heel veel voor Nieuwendijk heeft betekend.
1896	Oprichting AR-kiesvereniging 'Vreest God - eert den koning'
1898	Oprichting muziekvereniging Crescendo
1899	Baldadig optreden van jongeren na uitvoering Crescendo
1904	Bouw van stoomgemaal met bijbehorende huizen gereed
3-9-1906	Eerste melkfabriek geopend
30-9-1907	Nieuwe grote Christelijke. Lagere school geopend
1911	Korenmolen van gebroeders Walraven door brand verwoest
22-4-1915	Felle brand verwoest 17 boerderijen en huizen
1922	Sluiting openbare school
1930	Mannen boven 65 jaar vrijgesteld van dragerdiensten bij begrafenissen aan de Zandsteeg
1937	Het houten gebouw Tavenu als dorpshuis geopend
28-8-1939	Mobilisatie strijdkrachten. Soldaten op het fort
13-5-1940	Duitse troepen naderen Keizersveer. Brug over de Bergsche Maas opgeblazen
12-12-1944	Zware granaatbeschieting. 17 inwoners van Nieuwendijk komen om het leven
15-4-1945	Laatste granaatbeschieting op het dorp
17-7-1945	Oprichting sportvereniging Altena
27-6-1950	Kleuterschoolvereniging 'Kleine kracht' opgericht
1-2-1953	Watersnoodramp. Verschillende dijkdoorbraken Veel huizen door het water overspoeld. Prins Bernhard bezoekt Nieuwendijk.
15-5-1959	Hervormde kerk ingewijd
1960	Brug bij Gorinchem gereed. Start aanleg A27
1973	Zwembad Den Doorn in gebruik genomen. Eerste popavond van Promani (voorloper Xinix)
18-6-1976	De 12-klassige basisschool 'de Regenboog' in gebruik genomen
5-6-1982	Tennisbanen op de Hei geopend
1983	Sporthal de Iris in gebruik genomen
29-7-1984	Vermissing van Germa van de Boom
28-4-1995	Inhuldiging oorlogsmonument in Oslopark
1996	Viering 350-jarig bestaan van Nieuwendijk

Bovengenoemde data zijn overgenomen uit 'Kroniek van een dijkdorp' van auteur Jan Biesheuvel. Het boek verscheen in 1996. In 1997 verscheen een tweede druk.

wpejan.jpg (6197 bytes) Jan Biesheuvel, chroniqueur van Nieuwendijk

Deze site is voor het laatst bijgewerkt zondag 06 maart 2011