Geschiedenis - Nieuwendijk Sijt

Ga naar de inhoud

Nieuwendijk in jaartallen en plaatjes

1646 - De Nieuwen dijk wordt aangelegd


29 april 1741 - Dijkdoorbraken Nieuwendijk


1811 - Napoleon doet Nieuwendijk aan



20-10-1833 - Gazelle Meerburg wordt dominee in Almkerk en wordt afgezet op 24-11-1835



1836 - Kerkafscheiding
Meer dan 400 leden scheiden zich af van de Hervormde gemeente. Hardhandig optreden tegen bijeenkomsten van Afgescheidenen. Militairen worden in Nieuwendijk ingekwartierd. Afgescheiden krijgen toestemming om bijeen te komen in een schuur



1838 - Militairen vertrekken na 2 jaar uit Nieuwendijk




1840 - Het afgescheiden kerkje aan de Kildijk erkent



6-11-1851 - Opening van Hasselmaninstituut - Kostenschool voor jongens

  


1878 - Bouw openbare school



1879 - Samenvoeging van de gemeenten Almkerk en Emmikhoven



1904 - Bouw van stoomgemaal met bijbehorende huizen gereed





3-9-1906 - Opening van de eerste melkfabriek



30-9-1907 - Opening van de Christelijk school met de Bijbel




1911 - Korenmolen van gebroeders Walraven door brand verwoest



22-4-1915 - Felle brand verwoest 17 woningen



12-12-1944 Zware granaatbeschieting. 17 inwoners van Nieuwendijk komen om het leven



1-2-1953 Watersnoodramp. Verschillende dijkdoorbraken Veel huizen door het water overspoeld.





15-5-1959 Hervormde kerk in gebruik genomen



1960 - Opening Gorkumse brug. Start aan leg A27




1969 - Dorpsgenoot Annet Hesterman doet mee aan het nationale songfestival



1973 - Zwembad Den Doorn in gebruik genomen



18-6-1976 - Opening van de Regenboogschool




1983 - Sporthal de Iris in gebruik genomen



29-7-1984 - Vermissing van Gemma van den Boom



28-4-1995 Inhuldiging oorlogsmonument




2006 - Opening Dienstencentrum



2008 - Opening Xinixgebouw


2009- Opening Jan Biesheuvel Dijkhuis



26-8-2020 - Oud dorpsgenoot Marieke Lucas Rijneveld wint de internatiale Bookerprice




















De geschiedenis in het kort

Het Brabantse dorp Nieuwendijk is in de zeventiende eeuw ontstaan langs de gelijknamige dijk, die in 1646 gereedkwam. Door deze dijk kon een poldergebied worden ontgonnen - het Nieuwland van Altena - dat op het open Biesboschwater werd heroverd. In de waterkering werden drie sluizen aangebracht, die vlak bij elkaar lagen en het door windmolens aangevoerde water uit de poldergebieden loosden. In de buurt van de sluizen hebben zich de eerste bewoners van Nieuwendijk gevestigd zoals de molenaars en andere waterschapmedewerkers. Zij kregen spoedig gezelschap van enkele boeren, die op en langs de dijk gingen wonen en in de nieuwe polder landbouw- en weidegrond verwierven. Ook verschenen er in de kleine buurtschap de eerste kleine arbeiderswoningen voor de mannen die werk vonden bij de boeren en in de rietgorzen en grienden van het eenzame, ruige en bijna onbereikbare Biesboschwaterland.
Het ongeveer twee kilometer lange dijkdorp is al in de zeventiende eeuw opgedeeld tussen drie ambachten - later gemeenten. De bestuurlijke gescheidenheid is pas in 1973 opgeheven. Nieuwendijk behoort nu tot de gemeente Werkendam. In de 18e eeuw is de buurtschap uitgegroeid tot ongeveer 500 inwoners.
De Nieuwendijkers komen meer in het nieuws als zij direct betrokken worden bij de kerkelijke moeilijkheden in de jaren dertig van de 19e eeuw. De afscheiding van een aantal gelovigen uit de Nederlands Hervormde kerk en de daarop volgende harde maatregelen tegen de zogenaamde "scheurmakers" brachten grote beroering in het dorp. De rijke herenboer A. den Dekker steunde in belangrijke mate de afscheidingsbeweging en maakte het mede mogelijk dat een eigen afgescheiden kerk in Nieuwendijk kon ontstaan. Van hem gingen enkele jaren later ook de impulsen uit voor de bouw van een christelijke internaat voor jongens in Nieuwendijk (1851) en een daarin ondergebrachte school met de bijbel voor de dorpskinderen. Inmiddels is de buurtschap uitgegroeid tot een behoorlijk dorp waarin goede kansen werden geboden aan een bloeiend organisatie- en verenigingsleven.

In de loop van de jaren ging de griend- en rietcultuur steeds verder achteruit en nam het aantal nodige arbeiders in de agrarische sector af. Een belangrijk deel van de arbeidersbevolking heeft toen werk gevonden in weg- en waterbouw. Velen van hen waren alleen in de weekenden thuis. Het dijkdorp is met name in de 20e eeuw verblijd geworden met een gevarieerd verenigingsleven. Een scala aan culturele verenigingen trekt veel liefhebbers en hardwerkende leden.

De laatste decennia van deze eeuw gaven door ruilverkaveling, bruggen over de rivieren en aanleg van wegen een ontsluiting van het voorheen geïsoleerde gebied te zien. Het dorp Nieuwendijk - nu met ongeveer 3500 inwoners - heeft van deze ontsluiting ook kunnen profiteren onder andere door de aangelegde rijksweg A27. Het dorp heeft veel schade - ook immateriële - opgelopen tijdens oorlog en watersnood. Maar de samenleving is deze calamiteiten te boven gekomen. De woningbouw is geïntensiveerd, een modern schoolgebouw en een nieuw dorpshuis verrezen. De ouderen beschikken over een eigen steunpuntgebouw, de tennisliefhebbers kunnen terecht op meerdere banen en de winkelende burgers hebben sinds kort hun eigen centrum. Samengevat biedt Nieuwendijk goede perspectieven voor haar bewoners bij het betreden van de 21e eeuw.
Jan Biesheuvel - Nieuwendijk april ’98

Geschiedschrijvers

In 1996 vierde Nieuwendijk haar 350-jarig bestaan. Ter gelegenheid hiervan verscheen het boek 'Kroniek van een dijkdorp' geschreven door Jan Biesheuvel. Op de Nieuwendijk Sijt zijn een aantal bijdrages van hem te vinden. Jan Biesheuvel overleed op 2 december 2007. Over het rijke Nieuwendijkse verleden is veel te vertellen, want ook Joke Streef heeft een bijdrage op het net gezet.


Jan Biesheuvel

Startpagina                 Facebook                Emailen

                
      
Terug naar de inhoud